1. Wykaz wybranych aktów prawnych dotyczących doradztwa zawodowego
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 820)
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. 2026 poz. 515) – określa status zawodowy oraz czas pracy nauczycieli doradców zawodowych i specjalistów
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325) – określa treści programowe, formy realizacji i zadania doradcy zawodowego
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. 2026 poz. 73) – nowelizacja obowiązuje od 1 września 2026 r., wprowadza m.in. obowiązek współpracy z pracodawcami, narzędzia cyfrowe, analizę prognoz rynkowych i aktualizację treści programowych
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2026 poz. 1028) – określa minimalny wymiar godzin doradztwa zawodowego w planach nauczania
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1798 z późn. zm.) – określa zadania doradcy zawodowego realizowane w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej (§ 26)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2736 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz.U. z 2023 r. poz. 2102 z późn. zm.) – określa standardy i wymagania kwalifikacyjne dla nauczycieli doradców zawodowych
2. Wykaz wybranych aktów prawnych dotyczących szkolnictwa branżowego
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (t.j. Dz.U. 2016 poz. 64)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 316 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 991 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z 2018 r. poz. 467 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. z 2019 r. poz. 391 z późn. zm.)
- Obwieszczenie Ministra Edukacji z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. 2026 poz. 146)
3. Kluczowe zmiany w doradztwie zawodowym od 1 września 2026 r. (nowelizacja Dz.U. 2026 poz. 73)
| Obszar regulacji | Przepis prawny | Zmiany w dokumentacji szkoły
|
|---|---|---|
| Współpraca z pracodawcami przy tworzeniu programu | § 4 ust. 3a rozporządzenia | Obowiązek konsultacji i opracowywania rocznego programu doradztwa we współpracy z lokalnymi lub regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub organizacjami branżowymi. Partnerzy i formy współpracy muszą być ujęci w programie. |
| Nowe zadania doradcy zawodowego | § 5 ust. 1 pkt 1a–1c rozporządzenia | Obowiązek systematycznego analizowania prognoz zapotrzebowania na pracowników (krajowych i wojewódzkich) oraz wyników monitoringu karier absolwentów i uwzględniania ich w pracy z uczniami oraz rodzicami, a także wykorzystywanie cyfrowych narzędzi doradczych. |
| Obowiązkowe narzędzia cyfrowe i bazy wiedzy | § 8a rozporządzenia | Szkoła ma obowiązek zapoznania uczniów i ich rodziców z ogólnodostępnymi cyfrowymi platformami edukacyjnymi, bazami zawodów, rejestrami kwalifikacji oraz prognozami rynku pracy. Działania te muszą być ujęte w harmonogramie programu. |
| Aktywny udział rodziców w programie | § 4 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia | Zaplanowanie i realizacja konkretnych warsztatów, spotkań doradczych lub wydarzeń z udziałem rodziców, które wspierają planowanie ścieżki edukacyjno-zawodowej (z wyłączeniem szkół branżowych II stopnia, policealnych i dla dorosłych). |
| Rozszerzenie wizyt zawodoznawczych | § 3 pkt 7 oraz § 8 rozporządzenia | Możliwość realizacji wizyt zawodoznawczych w podmiotach stanowiących potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów, zwłaszcza u pracodawców, w branżowych centrach umiejętności, szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, centrach kształcenia zawodowego lub placówkach kształcenia ustawicznego. |
| Nowe treści programowe (załączniki 3–7) | załączniki nr 3–7 do rozporządzenia | Wprowadzenie tematów: wpływ sztucznej inteligencji (AI) i automatyzacji na rynek pracy, praca zdalna i hybrydowa, Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK) i Zintegrowany Rejestr Kwalifikacji (ZRK), symulacja rozmowy kwalifikacyjnej. |
4. Organizacja doradztwa zawodowego na poszczególnych etapach kształcenia
- Preorientacja zawodowa (przedszkola i oddziały przedszkolne). Wstępne zapoznawanie dzieci z wybranymi zawodami, rozwijanie zainteresowań i uzdolnień podczas zajęć wychowania przedszkolnego.
- Orientacja zawodowa (klasy I–VI szkoły podstawowej). Kształtowanie pozytywnych postaw wobec pracy i edukacji oraz rozpoznawanie uzdolnień – realizowane w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego i zajęć z wychowawcą.
- Zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego (klasy VII–VIII szkoły podstawowej oraz szkoły ponadpodstawowe). Odrębne zajęcia dydaktyczne ujęte w ramowym planie nauczania, prowadzone przez wykwalifikowanych doradców zawodowych. Realizacja również w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego i zawodowego oraz zajęć z wychowawcą, a także w szkołach specjalnych przysposabiających do pracy – na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych.
- W szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych na zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- W przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego, w szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych w ramach wizyt zawodoznawczych.
Wymiar godzin zajęć doradztwa zawodowego w ramowych planach nauczania
- Szkoła podstawowa (w tym klasy przysposabiające do pracy): klasa VII – minimum 10 godzin w roku szkolnym; klasa VIII – minimum 10 godzin w roku szkolnym.
- Liceum ogólnokształcące: minimum 10 godzin w 4-letnim cyklu nauczania.
- Technikum: minimum 10 godzin w 5-letnim cyklu nauczania.
- Branżowa szkoła I stopnia: minimum 10 godzin w 3-letnim cyklu nauczania.
5. WSDZ a Roczny program realizacji doradztwa zawodowego
- Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego (WSDZ) jest stałym elementem organizacji szkoły (z wyjątkiem szkoły artystycznej). Jego ramy określa statut szkoły (art. 98 ust. 1 pkt 16 Prawa oświatowego).
- Roczny program realizacji doradztwa zawodowego uwzględnia wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego.
Program określa:
- działania związane z realizacją doradztwa zawodowego, w tym:
- tematykę działań,
- oddziały, których dotyczą działania,
- metody i formy realizacji działań, z uwzględnieniem udziału rodziców w tych działaniach, zwłaszcza przez organizację spotkań z rodzicami – z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych,
- terminy realizacji działań,
- osoby odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań;
- podmioty, z którymi szkoła współpracuje przy realizacji działań.
Program opracowuje doradca zawodowy albo inny nauczyciel lub nauczyciele odpowiedzialni za realizację doradztwa zawodowego w szkole, wyznaczeni przez dyrektora szkoły. Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia program jest opracowywany we współpracy z lokalnymi albo regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż.
Dyrektor szkoły zatwierdza roczny program realizacji doradztwa zawodowego do 30 września każdego roku szkolnego – po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej wyrażonej w formie uchwały.
Podany wykaz aktów prawnych dotyczących doradztwa zawodowego oraz kształcenia zawodowego i szkolnictwa branżowego zawiera wybrane przepisy prawne z odniesieniami do Internetowego Systemu Aktów Prawnych (ISAP), „Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej” i „Monitora Polskiego”.
Przed korzystaniem z aktu prawnego należy każdorazowo sprawdzić jego status w serwisie ISAP.